Symbolischer kan haast niet. Terwijl op dinsdagnamiddag 6 oktober in het halfrond van het Brussels Parlement gedebatteerd wordt over de begroting van de Brusselse regering en de ‘State of the Union’ van minister-president Dillies, vindt in de Spiegelzaal van datzelfde parlement een fietsconferentie plaats. 

De conferentie kwam er op initiatief van Brussels parlementslid voor Les Engagés Mounir Laarissi; fietsorganisaties Fietsersbond, Avello, CyCLO en ProVelo zorgden voor de inhoud. Samen identificeerden we de belangrijkste uitdagingen. Hoe zorgen we ervoor dat de fiets echt vanzelfsprekend wordt in onze hoofdstad en dat meer mensen zich vlot en veilig met de fiets kunnen verplaatsen? 

Ik vind de titel van de conferentie, “steken we een tandje bij?”, zeer goed gekozen. We blijven dezelfde weg gaan en kiezen voor een hogere versnelling, om meer vaart te maken. 

– Laurent Hublet, Minister bevoegd voor Werkgelegenheid, Economie en Digitale Economie

Wij zijn er alvast van overtuigd: de fiets is (een deel van) de oplossing voor heel wat uitdagingen waar het Brussels Gewest voor staat. Het is een kostenefficiënte manier om het Gewest vooruit te laten trappen. 

Build it and they will come

Vanuit de Fietsersbond beten we de spits af met het pleidooi voor meer veilige, comfortabele en coherente fietsinfrastructuur. Wist je dat maar 36 % van het Brusselse structurele fietsnetwerk voldoet aan de normen? Dat moet en kan veel beter. De ontwerpprincipes zijn duidelijk, de administratie beschikt over competente mensen, wij als fietsers zijn bondgenoten en bieden lokale expertise. Nu het geld nog. 

Maar het goede nieuws is dat fietsinfrastructuur helemaal niet duur hoeft te zijn. Met kleine ingrepen wordt vandaag het verschil gemaakt. Kijk maar naar de Woluwelaan, waar de ventwegen waar vroeger de bus reed, nu een plek zijn geworden voor de fiets. Dat kan natuurlijk niet altijd. Soms is een herinrichting nodig, maar ook daar liggen kansen. 

Een fietspad staat niet op zich, het is een deel van de straat, de wijken waar ze doorloopt. De aanleg van fietsinfrastructuur is een kans om in te zetten op leefbaarheid, de publieke ruimte.

– Thomas Deweer, Beleidsmedewerker Fietsersbond

Give them a bike and they will cycle

Om gebruik te kunnen maken van die fietspaden heb je natuurlijk ook een fiets nodig. En ook daar ligt een drempel. Marie Verkaeren, co-directrice van Cyclo, vertelt ons over de talrijke fietsbrocantes en fietsateliers die Brussel rijk is. Dankzij een levendige fietscommunity en geëngageerde burgers kan je op veel plekken een (tweedehands) fiets kopen, laten herstellen of leren herstellen. Al kan dit niet overal: een kaart van Brussel met daarop fietsdiensten kent grote gaten. Het noorden en het westen van Brussel hinken achterop. 

Eens je een goed functionerende fiets hebt, wil je die natuurlijk veilig stallen. Fietsdiefstal is immers een grote uitdaging in Brussel. De officiële cijfers spreken van 13.000 fietsen die jaarlijks worden gestolen in Brussel. Dat gaat wellicht om een grote onderschatting aangezien velen de diefstal niet aangeven bij de politie. Recent worden ook steeds meer fietsbatterijen gestolen. 

Oscar Curtil, beleidsmedewerker bij Avello, vertelt ons dat veilige fietsparkeerplaatsen een essentieel middel zijn in de strijd tegen fietsdiefstal. En je kan het uit ervaring wellicht al raden: het aanbod in Brussel voldoet vandaag bijlange niet. Meer dan 15.000 mensen staan vandaag op de wachtlijst voor een plek in een velobox. Mensen in Brussel wonen vaak erg klein. Dan maar met de fiets in bed?

Democratisering van de fiets

Namens Pro Velo benadrukte adjunct-directeur Anne Le Roux dat het cruciaal is om fietsen te democratiseren. Hoewel het aantal fietsers in Brussel sterkt toeneemt, hebben zij die het socio-economisch moelijker hebben nog te weinig toegang tot de fiets.

“De democratisering van de fiets wordt een van de grootste uitdagingen voor de komende tien jaar.”

– Mounir Laarissi, Brussels parlementslid (Les Engagés)

Een sleutelrol is weggelegd voor begeleiding op het terrein, dicht bij de leefwereld en de dagelijkse verplaatsingen van mensen. Leren fietsen vanaf de basisschool, volwassenen (opnieuw) in het zadel helpen, gezinnen de kans geven een aangepaste fiets uit te proberen, wijkgebonden herstel- en verhuurdiensten aanbieden en advies geven over veilige routes: het zijn heel concrete acties die drempels wegnemen.

“Het goede nieuws is dat we niet vanaf nul beginnen. In Brussel staat al een heel netwerk van organisaties klaar dat op al deze terreinen actief is.” 

– Anne Le Roux, adjunct-directeur Pro Velo

De fiets als vliegwiel voor de Brusselse transitie

De bijeenkomst sloot af met een interactieve vragenronde. Middenveldactoren, dagelijkse fietsers en betrokken burgers kregen ruim de gelegenheid om hun vragen, ideeën en bezorgdheden te delen.

Het is duidelijk dat wie wil investeren in de fiets een echt fietsbeleid moet voeren. Dat betekent gelijktijdig inzetten op verschillende drempels: zorg voor veilige en comfortabele infrastructuur, toegang tot de fiets en fietsdiensten, een veilige plek om je fiets te parkeren en een echte fietscultuur die mensen motiveert.

“De fiets heeft geen politieke kleur; het is een krachtige bondgenoot voor uiteenlopende beleidsdomeinen.” 

– Oscar Curtil, beleidsmedewerker Brussel bij Avello

De fiets is gewoon een vervoersmiddel om je aangenaam, snel en veilig door Brussel te verplaatsen. Of zoals Laurent Hublet, Brussels minister van Werk, Economie en Digitale Transitie, het in zijn conclusie terecht stelde: de fiets speelt een strategische rol in de duurzame transitie van het gewest – op ecologisch, sociaal én economisch vlak 

Nu nog de leden van meerderheid overtuigen om echt tot actie over te gaan. Het Gewest heeft nood aan ambitie. Er rest ons nog een goede 2,5 jaar om echt het verschil te maken.

Foto’s copyright Pro Velo