Het lijkt een contradictie, maar als fietser voldoende ruimte nemen biedt veiligheid. Het is een moeilijke evenwichtsoefening tussen ruimte vragen voor eigen veiligheid en ruimte bieden aan andere weggebruikers. 

In Antwerpen neemt het fietsverkeer elk jaar toe. Dit is een prima zaak, en om dit veilig te houden is het belangrijk om als fietser je rechtmatige plek in de ruimte in te nemen.

Te vaak betalen we een hoge prijs omdat andere weggebruikers en de infrastructuur de fietser dwingen onnodige risico’s qua veiligheid te nemen. Ons gedrag als fietser speelt eveneens een rol, in goede en slechte zin.

Risico’s vertalen zich altijd in ongevallen en letsels. Veel fietsers hebben al een ‘net niet’ situatie meegemaakt, zijn al eens gekwetst door een aanrijding of valpartij, of erger.

Er is géén gouden regel die overal en altijd toepasbaar is, maar graag geven we een leidraad voor een aantal veel voorkomende situaties. Onze leidraad is niet in strijd met de wegcode (zie verder) maar zoekt de meest veilige oplossing die toegelaten is..

  • Fietsstraat: gebruik de volledige breedte van het rijvak (dus helft van de rijbaan in geval van 2-richtingsstraat)

    • Fietsers zijn niet verplicht zo rechts mogelijk te rijden, maar mogen de volledige breedte van het rijvak gebruiken (bij een 2-richtingsstraat dus de helft van het wegdek). Het is verboden voor auto’s en motoren om fietsers in te halen.

  • Géén Fietsstraat: hou afstand van wat zich rechts bevindt, bijvoorbeeld geparkeerde auto’s.
    • minstens 0,5 meter van de rand van het wegdek, als er geen geparkeerde auto’s staan.
    • minimum 1,0 meter van (links of rechts) geparkeerde auto’s
    • Is de rijweg voldoende breed, kan veilig inhalen wel mits de veiligheids-afstand van minimaal 1m tussen voertuig en fietser en de maximumsnelheid wordt gerespecteerd. Buiten de bebouwde kom bedraagt die veiligheidsafstand zelfs 1,5m.
    • Als rijbaan te smal is mag er niet ingehaald worden, en is het verboden een fietser in te halen, net zoals bij een Fietsstraat !
    • Als een fietssuggestiestrook vlak naast geparkeerde auto’s ligt, is het veiliger naast en niet op de strook te fietsen!

Heel veel straten in Antwerpen zijn te smal om fietsers in te halen

  • In de meeste straten in Antwerpen is de straat smaller dan 4,45m. Als autobestuurder mag je dus géén fiets voorbijsteken omdat dit niet op een veilige en wettelijke manier kan. Toch wordt dit verbod vaak overtreden, vaak in combinatie met een te hoge snelheid.
  • De 4.45m straatbreedte geldt voor een standaard auto die 1.80m breed is. Sommige auto’s zijn tot 2m breed, vrachtwagens kunnen tot 2.55m breed zijn, dus in dit laatste geval mag zelfs bij een straatbreedte van 5m20 niet meer ingehaald worden.

Wat kan je als fietser doen in élke straat (los van de breedte) ?

  • Als fietser hou je best afstand van wat zich rechts bevindt, bijvoorbeeld geparkeerde auto’s, een bordes/stoep of aanplanting.
    • Als er geen geparkeerde auto’s staan; raden we aan minstens 0,5 meter afstand te houden tot de rand van het wegdek.
    • Als je langs geparkeerde auto’s (links of rechts van je) fietst, raden we een veiligheidsafstand van minimum 1m tot de parkeerstrook.

Bijna elke dag gebeurt er in ons land een fietsongeval met een openslaande autodeur. In 2023 waren er hierdoor 2 fietsdoden in Antwerpen, In 2022 waren er 2 in Limburg. In Brussel zijn openslaande deuren zelfs oorzaak nummer één van fietsongevallen.”

In sommige landen (zoals UK) is het gebruik van de Dutch Reach’ verplicht, in ons land wordt er enkel gesensibiliseerd. Meer info op https://www.dutchreach.org/.

Ouders begeleiden jonge fietsers door naast het kind te fietsen, waardoor het kind vaak te dicht bij geparkeerde auto’s fietst. Beter is het kind voor je uit te laten fietsen en te bewaken dat een veiligheidsafstand aan beide kanten wordt bewaard.

  • Als je twijfelt: de Fietsersbond Antwerpen heeft in kaart gebracht waar je als fietser niet mag ingehaald worden gezien het wegdek te smal is (< 4,45m). Dat zijn best veel straten in het centrum van Antwerpen. Kijk op het plan (https://fietsersbond.be/nieuws/veel-straten-zijn-te-smal-om-in-te-halen ). Je kan ook voor elke straat in Vlaanderen de straatbreedte raadplegen via https://www.geopunt.be.
  • Om evidente redenen heeft het Fietsersbond het moeilijk met sommige fietssuggestiestroken langs geparkeerde auto’s. Omdat er visuele verwarring mogelijk is met een volwaardig fietspad, willen de Fietsersbond en de mobiliteitsclub VAB de fietssuggestiestroken vervangen door pictogrammen die op de weg geschilderd zijn.
  • Indien auto’s rechts geparkeerd zijn : laat minstens 1m ook al rij je daardoor in het het midden van een (smallere) straat. Vaak is het veiliger naast de suggestiestrook te fietsen als die vlak naast geparkeerde auto’s ligt. Als voorbeeld deze situatie (Foto: Van Stralenstraat, Antwerpen): de suggestiestrook toont waar je niet moet fietsen…

Lees meer op