Dansen op het kruispunt: de kracht van vierkant groen
Sta je als fietser voor een druk kruispunt, dan ken je dat moment wel. Heeft die automobilist die rechtsaf wil mij gezien? Mag ik vertrouwen op het groen, of moet ik wachten tot de bestelwagen voorbij is? Ga ik eerst rechtdoor en dan linksaf of omgekeerd?
Dat soort kruispunten houdt mensen van de fiets. De Fietsersbond pleit daarom voor verkeerslichten die fietsers echt beschermen, en vierkant groen is daarbij een slimme oplossing. Hoe werkt het en wanneer werkt het echt?
Wat is vierkant groen?
Vierkant groen, ook wel Alle Fietsers Tegelijk Groen (AFTG) genoemd, betekent dat alle fietsers uit alle richtingen tegelijk groen licht krijgen, terwijl alle auto’s, vrachtwagens en bussen voor het rood staan. Je herkent het aan een groen fietssilhouet omringd door pijltjes. In één beweging steek je het kruispunt over, ook diagonaal, in plaats van twee keer te wachten.
De juridische basis ligt sinds 31 mei 2019 in de wegcode: “Wanneer het groene fiets silhouet omringd is door pijltjes. Deze lichten gelden uitsluitend voor fietsers en bestuurders van tweewielige bromfietsen indien ze op het fietspad mogen rijden.” (art. 61.1, 7°)
Wat levert het op
- Geen conflict met afslaand gemotoriseerd verkeer: auto’s en vrachtwagens staan stil terwijl jij oversteekt, dodehoekongevallen worden zo voorkomen.
- Diagonaal oversteken: in één beweging aan de overkant, geen dubbel wachten.
- Sneller en compacter: vooral op kleine kruispunten win je tijd en behoud je overzicht.
- Eén regel voor alle fietsrichtingen: simpel en herkenbaar.
Wat lost vierkant groen op, en wat niet?
Wees eerlijk: vierkant groen is geen conflictvrij kruispunt. Het lost het zwaarste conflict op, dat tussen fietsers en gemotoriseerd verkeer. Maar fietsers onderling en fietsers en voetgangers delen wel hetzelfde groen. Dat is een bewuste keuze: zij zijn onderling fysiek ongelijk maar even kwetsbaar, en regelen het doorgaans zelf met snelheid, oogcontact en een beetje hoffelijkheid. Wat vierkant groen wel doet, is het levensgevaarlijke conflict met afslaand gemotoriseerd verkeer wegnemen.
Standpunt Fietsersbond
De Fietsersbond pleit voor verkeerslichten die fietsers echt beschermen. Vierkant groen is daarvoor een van de krachtigste instrumenten, naast aparte fietsfasen, de opgeblazen fietsopstelstrook (OFOS) en doordachte circulatie. Maar het werkt alleen als aan deze voorwaarden voldaan is:
- Compact kruispunt: klein genoeg dat een fietser de hele oversteek kan overzien.
- Genoeg linksafslaande fietsers: vierkant groen loont vooral als minstens drie op tien fietsers linksaf wil.
- Plek voor opstelvakken en aparte fietslichten: zonder voldoende ruimte en eigen fietsverkeerslichten valt de winst weg.
- Twee fasen per cyclus: anders wordt de wachttijd te lang en gaan mensen door rood rijden. Dat is geen onwil, dat is wat lange wachttijden doen.
Vierkant groen is geen wondermiddel, maar op het juiste kruispunt is het een van de meest fietsvriendelijke ingrepen die er bestaan. Het haalt fietsers uit de dodehoekloterij. Eens dansen?
