Dit artikel verscheen in de Veelo, het magazine van de Fietsersbond: vol fietsnieuws, leuke interviews, nieuwe trends en praktische weetjes! Vraag je gratis proefexemplaar aan of word lid en ontvang naast het magazine talrijke andere voordelen.
De sociale economie CyCLO
Bij de term economie denken mensen direct aan hun portemonnee, winst maken. Maar gaat economie in essentie niet over hoe we schaarse middelen inzetten om een antwoord te bieden aan behoeften? En dan hoeft het helemaal niet te gaan over individuele noden. In het fietspeloton fietsen we samen.
“In de sociale economie is financiële winst geen doel op zich, maar een middel om maatschappelijke impact te financieren. Het gaat om het creëren van waarden die niet in een klassieke balans verschijnen. Denk maar aan inclusie en ecologische winst.”
Aan het woord is Caroline De Munck, Nederlandstalige woordvoerder bij het Brusselse CyCLO. Sociale economie is bij CyCLO immers geen abstract ideaal maar wel de dagelijkse praktijk. Wat ruim 25 jaar geleden begon als een project van ’t Greun Veloske, de voorloper van de Brusselse Fietsersbond, is vandaag uitgegroeid tot een grote organisatie met tien fietsateliers en een zeventigtal medewerkers.
In 2025 voerde CyCLO meer dan 15.000 fietsherstellingen uit, vond ze voor meer dan 1.500 ongebruikte fietsen een nieuwe eigenaar en begeleidde ze 37 personen via een sociaal tewerkstellingstraject. Een herstelde fiets is op die manier niet louter een vervoermiddel, maar het eindproduct van een investering in mensen die anders aan de kant zouden staan. Zo levert de fiets een grote bijdrage aan de (sociale) economie van onze hoofdstad.
De beginjaren
- 1999 ’t Greun Veloske krijgt groen licht voor een project rond werk en mobiliteit.
- CESSO (Coördinatie van de Economische en Sociale Sector en de Overheid) is in die tijd de katalysator voor de sociale economie in de hoofdstad. Zij bieden het juridische en financiële kader om mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt aan te nemen.
- Het atelier gaat van start onder vrouwelijke leiding. Twee mecaniciens, een fietshersteller in harte en nieren en een ploegmaat lasser staan samen in voor de opleiding fietstechniek aan een handvol cursisten.
- 2003 CyCLO wordt een onafhankelijke vzw. Fietsersbond en CyCLO gaan als aparte organisaties hun eigen weg.
- Allereerste fietspunt. In 2007 opent CyCLO in het Noordstation het allereerste fietspunt van België.
Een plek op de arbeidsmarkt
Jullie bieden opleidingen en werk aan mensen die ver van de reguliere arbeidsmarkt staan. Niet evident, hoe gaan jullie praktisch te werk?
Mensen komen bij ons terecht via lokale OCMW’s en Actiris (De Brusselse tegenhanger van de VDAB). We kiezen bewust voor kleine groepen van acht personen, met twee instroommomenten per jaar, één in oktober en één in februari. Het traject start altijd in ons opleidingsatelier met een intensieve basiscursus fietsmechaniek. Maar we gaan snel over naar de realiteit, stap voor stap gaan ze aan de
slag in de fietspunten zelf.
We zetten natuurlijk in op fietstechniek, het savoir-faire. Maar dat niet alleen, we zetten ook in op het savoir-être. Het gaat dan onder meer over de transversale competenties, denk maar aan communicatieskills en klantvriendelijkheid. De laatste jaren zetten we ook steeds meer in op psycho-sociaal welzijn en de factoren die hierop invloed hebben zoals huisvesting of administratie. Als we daar geen aandacht aan besteden of hen niet doorverwijzen, haken ze af. Je kunt pas groeien op de werkvloer als er rust is in je hoofd.
Met resultaat?
In 2025 begeleidden we in totaal 37 personen, goed voor één derde van ons personeel. Sommigen daarvan blijven aan de slag als fietstechnieker maar niet allemaal. Ons doel is niet enkel om iemand te vormen tot fietstechnicus, maar om die persoon als mens te doen groeien. Of ze nu doorstromen naar de fietssector of naar een heel andere sector, dat maakt niet uit. Het gaat erom dat ze hun plek op de arbeidsmarkt heroveren.
Toegankelijke fietsdiensten voor iedereen
Hoe maakt de sociale economie van CyCLO fietsen toegankelijk voor élke Brusselaar?
Onze kracht ligt in de drempelverlaging. Onze ploegen zijn sociocultureel enorm divers, in een fietspunt kan je vaak in vijf talen geholpen worden. Die menselijke nabijheid is cruciaal. Bovendien werken we onbaatzuchtig: we hangen niet af van verkoopcijfers of de noodzaak om extra reparaties te ‘pushen’. De klant krijgt bij ons een eerlijk, onafhankelijk advies. Dat schept vertrouwen.
Vaak gaat het ook over de kleine, maar essentiële diensten: even een band oppompen, het vastzetten van een rammelend spatbord, technisch advies… Dat zijn interventies die vaak niet in de officiële cijfers staan maar wel een grote impact hebben. De tussenkomsten zorgen ervoor dat mensen blijven fietsen. Hierdoor voorkomen we dat een kleine hapering een dure herstelling wordt.
Hoe verhouden jullie zich tot andere fietshandelaars?
Onze diensten zijn anders, we nemen een rol op die commercieel niet altijd rendabel is. We zijn dan ook geen concurrentie, geen enkele fietshandelaar in Brussel is ‘anti-CyCLO’. Een private handelaar staat meestal niet te springen om oude, versleten stadsfietsen te herstellen. De werkuren wegen vaak niet op tegen wat die fiets nog waard is als je hem zou verkopen. Wij doen dat wel, wij zorgen ervoor dat alle fietsen in orde zijn en je er dus veilig mee kan fietsen.
Een investering in circulariteit
Sociale economie zoals jullie het bij CyCLO zien, zorgt ook voor ecologische winst. Hoe zien jullie dat?
Het is simpel: Hoe langer een fiets gebruikt wordt, hoe duurzamer. We leren mensen bijvoorbeeld ook hoe hun fiets werkt en hoe er zorg voor te dragen, zodat ze er langer mee kunnen rijden.
Daarnaast zetten we ook in op circulariteit. Weesfietsen die op straat worden achtergelaten worden door ons opgehaald en van de schroothoop gered. Via onze brocantes brengen we ook de fietsen die in kelders en garages stof staan te vergaren terug in omloop.
Sociale economie laat zich niet vatten in tabellen en balansen. Maar toch, hoe maken jullie de balans op? Waarin schuilt jullie impact?
Het is een dubbel rendement. Elke euro die in CyCLO wordt geïnvesteerd, vloeit dubbel terug naar de maatschappij. Je krijgt een mecanicien die zijn plek op de arbeidsmarkt herovert én een stad die mobiel en toegankelijk blijft. Het is heel eenvoudig: investeren in de fiets is bij ons ook een investering in mensen.
